Wegenvignet: een oplossing of een gemiste kans?
De Vlaamse regering heeft een belangrijke stap gezet richting de invoering van een Belgisch digitaal wegenvignet. Vanaf 1 mei 2027 zou elke automobilist die gebruikmaakt van snel- en gewestwegen een digitaal vignet moeten aankopen. Op het eerste gezicht lijkt dat een logische manier om ook buitenlandse bestuurders te laten bijdragen aan het onderhoud van onze wegen.
Maar de belangrijkste vraag blijft onbeantwoord:
Welk mobiliteitsprobleem lost dit eigenlijk op?
Een belasting, maar geen sturend mobiliteitsbeleid
Volgens de huidige plannen zou een wegenvignet tussen 90 en 125 euro per jaar kosten. De opbrengst wordt geraamd op ongeveer 200 miljoen euro, waarvan het grootste deel naar Vlaanderen gaat.
Toch verandert er weinig aan ons mobiliteitsgedrag.
Wie veel rijdt, betaalt evenveel als iemand die slechts sporadisch de wagen gebruikt. Een zware SUV betaalt nauwelijks meer dan een lichte stadswagen. Ook wie dagelijks tijdens de spits files veroorzaakt, wordt niet anders behandeld dan iemand die buiten de drukke uren rijdt.
Met andere woorden: het wegenvignet is vooral een financieringsinstrument en nauwelijks een instrument dat mensen stimuleert om bewuster met mobiliteit om te gaan.
Een slimme kilometerheffing verdwijnt
Met de komst van het wegenvignet lijkt de discussie over een slimme kilometerheffing definitief opgeborgen.
Nochtans zou zo’n systeem rekening kunnen houden met:
- hoeveel kilometers iemand rijdt;
- waar gereden wordt;
- wanneer gereden wordt;
- de uitstoot en het gewicht van het voertuig.
Dat zou niet alleen eerlijker zijn, maar ook kunnen bijdragen aan minder files, minder uitstoot en een efficiënter gebruik van de beschikbare infrastructuur.
Dreigt meer sluipverkeer?
Nog een belangrijk aandachtspunt is dat vandaag nog niet duidelijk is op welke wegen het vignet precies zal gelden.
Wanneer enkel snel- en gewestwegen onder het systeem vallen, bestaat het risico dat bestuurders alternatieve routes zoeken via lokale wegen om kosten of controles te vermijden.
Dat betekent mogelijk:
- meer sluipverkeer;
- meer verkeer door woonwijken;
- meer auto’s langs schoolomgevingen;
- een groter risico voor fietsers en voetgangers.
Net die lokale wegen worden steeds vaker gebruikt door kinderen die naar school fietsen, ouderen die zich te voet verplaatsen en recreatieve fietsers.
Een mobiliteitsmaatregel mag dergelijke ongewenste effecten niet veroorzaken.
Mobiliteit is meer dan auto’s
Als Fietsersbond vinden wij dat mobiliteitsbeleid verder moet kijken dan alleen de financiering van wegen.
Een goed systeem moet bijdragen aan:
- veiligere straten;
- minder verkeersdruk;
- een betere leefomgeving;
- eerlijke keuzes tussen verschillende vervoersmiddelen.
Een belasting die niets verandert aan het rijgedrag, de verkeersveiligheid of de leefbaarheid is geen toekomstgericht mobiliteitsbeleid.
Onze visie
Wij begrijpen dat wegen onderhouden geld kost en dat ook buitenlandse weggebruikers daarin mogen bijdragen.
Maar als Vlaanderen een nieuw systeem invoert, laat het dan een systeem zijn dat écht werkt.
Een mobiliteitsinstrument moet:
- verkeersveiligheid verbeteren;
- files helpen verminderen;
- duurzame vervoerskeuzes stimuleren;
- sluipverkeer vermijden;
- rekening houden met de impact van voertuigen op mens, milieu en infrastructuur.
Het wegenvignet lijkt vandaag vooral een administratieve en fiscale maatregel.
Voor een veilige, leefbare en fietsvriendelijke toekomst is méér nodig dan een sticker in digitale vorm.
Want uiteindelijk blijft dezelfde vraag overeind:
Welk mobiliteitsprobleem lossen we hiermee eigenlijk op?
Fietsersbond, Mobiliteit, Verkeersveiligheid, Leefbaarheid, DuurzameMobiliteit, Fietsen, Verkeersbeleid